Juveniele Dodaars (Tachybaptus ruficollis)

Een jonge Dodaars

is naar voedsel aan het duiken bij de waterinlaat van het “La Encañizada” meer in de Ebro-Delta. Ondanks dat het een vrijwel volgroeide vogel is, stoppen zijn ouders hem zo nu en dan toch nog wat voedsel toe. De dodaars is met zijn 26 cm het kleinste lid van de futenfamilie.

Ze komen voor

in heel Europa behoudens Scandinavië, in zuidelijk Afrika en in Zuid en Zuidoost-Azië. De vogel is over het algemeen erg schuw, ze wagen zich slechts zelden ver van de beschutting van de oever en duiken bij onraad onmiddellijk onder water.

Aalscholver (Phalacrocorax carbo)

Even een visje wegwerken is voor de Aalscholver geen enkel probleem en in dit geval heeft hij/zij ze zelfs voor het opscheppen. Door het gebrek aan regen waren de meeste kanalen in de Ebro-Delta drooggevallen, alleen voor enkele sluizen was nog wat water blijven staan. Op die plekken had de overgebleven vis zich verzameld en daar maakte deze Aalscholver dankbaar gebruik van.  

Zwarte Ibis (Plegadis falcinellus)

Het kan zijn dat ik me vergis en ik zou ook niet weten waar ik mijn mening zou kunnen staven, maar het lijkt wel of er in de Ebro-Delta steeds meer zwarte ibissen voorkomen. Kon je er enkele jaren geleden na veel speurwerk een paar vinden, nu fladderen ze je om de oren.

De Zwarte Ibis (Plegadis falcinellus) eet vrijwel alles wat hem voor de grote kromme snavel komt. Zoals insecten en hun larven, maar ook bloedzuigers, slakken en amfibieën. De Zwarte ibis houdt wel van natte voeten, maar het water moet niet al te diep zijn.

Ze houden beslist niet van een nat verenpak. Ondiepe moerasgebieden met veel waterplanten genieten dan ook de voorkeur. Als ze iets eetbaars uit de modderige bodem opdiepen dan gooien ze dat omhoog en vangen het met hun snavel op.

Ze zijn constant aan het foerageren en daardoor erg bewegelijk. Ook zijn ze vrij schuw en vliegen bij de minste verstoring onmiddellijk op. Vaak zijn Zwarte ibissen in het gezelschap van reigers of lepelaars. Zwarte ibis is eigenlijk een verkeerd gekozen naam, zo zijn ze eerder bruin dan zwart. Onder een bepaalde lichtval is het zelfs een bijzonder kleurrijke vogel met allerlei kleurschakeringen in zijn verenpak. 

Delta de l'Ebre

De in de middellandse zee gelegen delta van de Ebro (Delta de l'Ebre) is het grootste wetland van Catalonië. Na het Parque nacional de Doñana (Coto de Doñana) is het de belangrijkste waterhabitat in Spanje. De delta is van internationaal belang vanwege de omvangrijke flora en fauna en de vele vogels die hier langstrekken of overwinteren. 

De Ebro-delta beslaat 320 km², 75% is landbouwgrond (voornamelijk rijstteelt), circa 20% behoort tot het Parque Natural del Delta del Ebro (totaal 7.736 hectaren) en het overige is voor urbanisme. Er wonen ongeveer 50.000 mensen in de delta. Je vind er prachtige stille stranden, duinen, zout en zoetwater meren, heel veel riet, en een enkele plaats of dorpje.

De visvangst vervult een belangrijke rol - er zit veel paling - en er zijn mossel en oesterkwekerijen. Jagers kom je er helaas ook volop tegen en die schieten niet met een geluidsdemper maar met het tegenovergestelde. Tegen de morgen, als het nog donker is, hoor je de eerste loeiharde salvo’s al. Helaas is slechts een gedeelte van de delta beschermd natuurgebied en dan het (beschermd) nog tussen haakjes want het lijkt wel of het geluid van de schoten altijd uit dat beschermde gedeelte komt. De doelstelling van het Nationaal Park - wat is opgericht in 1983 – is dan ook om de natuurlijke waarden te harmoniseren met de activiteiten van de mens in het gebied.

Rond de 100 vogelsoorten nestelen in de Ebro delta en de lijst van bedreigde vogelsoorten die hier voorkomen is lang. Het meest imponerend zijn de vele reigerkolonies, de sterns (er zitten hier 6 soorten sterns) en de meeuwen (waaronder de Dunbekmeeuw en de Audouins meeuw). Maar vergeet ook de duizenden eenden, steltlopers en flamingo’s niet en er is een groeiende populatie van de Zwarte ibis. SEO&/BirdLife verricht hier goed werk en heeft een speciaal beschermingsprogramma in o.a. Riet Vell.

Maar een nieuw gevaar duikt op, verwacht wordt namelijk dat voor het eind van deze eeuw meer dan de helft van de delta verloren zal zijn gegaan. Ongeveer 47% van het grondoppervlak ligt slechts 50 centimeter boven de zeespiegel en diverse gecultiveerde gebieden liggen zelfs beneden de zeespiegel.

Staat dit huisje straks in het water?

Door de indamming van de bovenloop van de Ebro is de aanvoer van vers sediment gestaakt, terwijl de aanwezige bodem aan het inklinken is. Hierdoor wijkt de kustlijn met ongeveer 5 meter per jaar.

Een ander, meer urgent probleem is de verdroging. Door de steeds vaker uitblijvende regenval en de irrigatiewerken in het binnenland is het gevaar groot dat de Ebro straks te weinig zoet water aanvoert waardoor zelfs de rijstvelden gevaar lopen te verzilten. Behoorlijk gecompliceerd, te weinig grond, teveel en te weinig water.

Laten we daarom, voordat een groot gedeelte verdwenen is, nog maar even genieten van een mooie zonsondergang boven de delta. 

Hier vind je de Ebro-Delta op de landkaart

Aal versus Aalscholver

Even voordat het in de Ebro-delta begon te stormen, zag ik dat een Aalscholver (Phalacrocorax carbo), een Paling (Anguilla anguilla) probeerde te verschalken.

En dat ging, anders dan gedacht, helemaal niet vanzelf. De paling verweerde zich in een heroïsch gevecht alsof zijn leven er van afhing en dat deed het natuurlijk ook. Als de aalscholver niet die haaksnavel had gehad dan was de paling er tussen uit gepiept. Dat gebeurde ook een keer maar de aal had, vanwege die snavel, al zoveel verwondingen opgelopen dat de aalscholver hem weer kon opduiken. Dit was niet even een visje wegwerken voor de aalscholver want zelfs toen hij de paling al half in zijn keelgat had zitten, lukte het de spekgladde aal om weer naar boven te komen.

Het gevecht eindigde in het voordeel van de aalscholver. Dat betekende het einde voor de paling en voor de aalscholver, ook wel scholver, scholverd of schollevaar genoemd, betekende het een groot gedeelte van de 800 gram vis die hij dagelijks eet.

Storm in de Ebro Delta

Ik was onlangs, sinds lange tijd, weer eens in het Parc natural del Delta de l'Ebre in de provincie Tarragona. Ik ga dan altijd even kijken bij de mossel en oesterkwekerijen, waar ze ook andere zeevruchten (mariscos) telen.

De omgeving van deze schelpdierkwekerijen trekt veel vogels aan en het is een leuk gezicht om de vissers tussen de palen van de kwekerijen te zien laveren. Die palen moeten vanwege verrotting regelmatig worden vervangen en de oogst moet worden overgevaren naar het haventje, er is dus altijd bedrijvigheid.

Maar niet lang nadat ik was aangekomen, stak er een storm op die vrijwel onafgebroken, twee dagen aanhield. Toen ik die nacht in mijn camper lag had ik het gevoel dat ik in een vliegtuig zat die steeds een luchtzak invloog en dan 1000 meter naar beneden viel, zo stond hij te schudden. Ik hoorde het geluid van het zand dat door de wind mijn arme campertje aan het zandstralen was. Toen ik ging kijken of de lak er al af was kon ik, door de storm, de deur niet meer houden en klapte hij dubbel. Ook was ik bang dat de camper door de harde wind zou omslaan en bedacht welke gevolgen dat zou hebben voor mijn fotospullen in combinatie met de drankvoorraad.

Ik was niet de enige die last had van de storm. Een mosselkweker heeft de grootste moeite om de oogst naar het haventje te brengen en ik om mijn camera stil te houden.

Na twee dagen hield ik het voor gezien en ben doorgereden naar de Campo de Daroca, daar begon het te sneeuwen en was het steenkoud. Ondertussen hoorde ik op Radio Nederland Wereldomroep dat het heel aardig weer was in Spanje. Heel aardig weer?

Meer foto's van de Ebro-Delta? Klik hier

Meer foto's van de Campo de Daroca? Klik hier

Audouins meeuw - Audouin's Gull

Het gaat stukken beter met deze, tot voor kort, uiterst zeldzame meeuw. Al is zijn status nog steeds kwetsbaar.

Rond 1965 waren er slechts circa 1000 paren over maar tegen het einde van de 20e eeuw telden de afzonderlijke kolonies ieder al enkele duizenden paren. De wereldpopulatie is vrijwel geheel beperkt tot de Middellandse zee. Enkele belangrijke broedkolonies bevinden zich op rotsige eilanden voor de Spaanse oostkust en in de Ebro-delta.

Van oorsprong is de Audouins meeuw (Ichthyaetus audouinii) een gespecialiseerde meeuw die vis oppikt van het wateroppervlak. Hij doet dit met zijn snavel zonder dat een ander lichaamsdeel het water raakt.

Zijn verspreidingsgebied is echter toegenomen en ze trekken ook verder het binnenland in waar zij foerageren in de rijstvelden op vis en rivierkreeftjes. Blijkbaar heeft de Audouins meeuw zich aangepast aan de veranderde omstandigheden.

Juveniele Audouins meeuw

Veel vogels trekken in de winter naar de Atlantische kusten van Marokko tot Senegal, andere zijn standvogels. Sommige zijn te vinden langs de westkust van Portugal en Spanje.

Spaanse Flamingo vliegt naar New York.

Een leven in ‘the big apple’ lijkt op het eerste gezicht misschien niet weggelegd voor een flamingo (Phoenicopterus roseus) die in een natuurpark in Spanje wordt geboren, maar waar een wil is, is een weg. Een Spaanse flamingo die werd geboren in het gebied van de Ebrodelta in de Catalaanse provincie Tarragona, is afgelopen week tijdens de kerstdagen gesignaleerd in Central Park in New York. De flamingo met het identificatienummer X-212 werd geboren in 2004. Het was een Italiaanse vogelliefhebber die de vogel aan de andere kant van de Atlantische Oceaan spotte. Voor zover bekend is moet de flamingo de zesduizend kilometer over zee zelf hebben afgelegd.

Meer foto's op España - Delta d'Ebro en España - Delta d'Ebro - Las Casas